De geschiedenis van de bitterbal

De bitterbal is super bekend in Nederland. In april 2020 werd de bitterbal uitgeroepen tot Immaterieel Cultureel Erfgoed van Nederland.

De naam van het gerecht komt niet van de smaak van het recept, want bitterballen zijn op geen enkele manier bitter. Historisch werden bitterballen geserveerd met het bittere van een jeneverbessenlikeur of brandewijn. Een bittertje genaamd. Een drankje dat bekend staat als “Hollandse gin”.

De geschiedenis over de Nederlandse prins William van Oranje die erin slaagde in de UK enkele graafschappen te veroveren in 1688 in de “Glorious Revolution”, zou de bitterbal naar de UK gebracht hebben. Hij werd later koning van Engeland, Ierland en Schotland. Hij was een trendsetter. Hij introduceerde de bitterbal in Londen als duur voorgerecht.

De eerste bitterbal gemaakt door Spanjaarden?

Het vroegste bewijs van het bestaan ??van bitterbal dateert uit de Bataafse tijd. Bataven was de naam die tijdens het Romeinse rijk werd gegeven aan de Germaanse volkeren die het gebied van de Rijndelta bewoonden, dat ongeveer overeenkomt met het grondgebied van het huidige Nederland. De Bataven leefden rond 200 voor Christus in Nederland in de provincie Gelderland.

Na elke maaltijd mengden de Bataafse vrouwen het overgebleven voedsel met water en brood om de jagers op hun reizen te voeden. De Romeinen bleven deze eetgewoonten van de Bataven volgen toen ze de regio veroverden.

Tijdens de Spaanse invasie in de 16e eeuw namen de Spanjaarden het recept over van de Bataven. Vervolgens veranderden ze de bereidingswijze: het overgebleven vlees werd gemengd tot een deeg gemaakt van bloem en eieren, gewikkeld in paneermeel en vervolgens gebakken, een recept dat erg lijkt op de huidige bitterballen.

Dit zou betekenen dat de eerste Hollandse bitterballen door de Spanjaarden werden gemaakt. Vanwege de schaarste hadden ze maar een paar ingrediënten die ze konden gebruiken om hun tapas te maken: oudbakken brood, stoofpot en vlees.

De bitterbal als Hollandse tapa

Een later verhaal gaat dat Jan Barentz, een herbergier, aan het einde van de 18e eeuw ontdekte dat bitterballen de eetlust van zijn klanten om bier of jenever te drinken opwekte. Om ze zoveel en meer te laten drinken, introduceerde hij de eerste vormen van fingerfood genaamd “schenks”, kleine porties kaas, brood en bitterballen, geïntroduceerd door de Spanjaarden.

Het gerucht gaat dat de vrouw van Jan Barentz ooit de overgebleven vulling van de brokjes heeft gebruikt om er balletjes van te maken. Ze rolde ze in een ei en paneermeel en bakte ze.

Toon Hermans de gewezen populaire Nederlandse cabaretier noemde een van zijn gedichtjes ‘het leven is een bitterbal’.

Bekijk de producten

verpakking van de vegetarische en biologische bitterballen gevuld met oesterzam van Bertyn

Veggie & Bio bitterballen – 9x Oesterzwam snack

De veggie & bio oesterzwam snack van Bertyn, zijn heerlijke bitterballen vol smaak en ambachtelijk bereid. Binnenin vind je een smeuïge ragout van oesterzwammen, bereid in een afsmakende bouillon, gerold […]

verpakking van de vegetarische en biologische bitterballen gevuld met groenten van Bertyn

Veggie & Bio bitterballen – 9x Groentensnack

De veggie & bio groentensnack van Bertyn, zijn heerlijke bitterballen vol smaak en ambachtelijk bereid. Binnenin vind je een smeuïge ragout van groenten, bereid in een afsmakende bouillon, gerold in […]

verpakking van de vegetarische en biologische bitterballen gevuld met groente-kaas van Bertyn

Veggie & Bio bitterballen – 9x Groente-kaas snack

De vegetarische Groente-kaas snack van Bertyn, zijn heerlijke bitterballen vol smaak en ambachtelijk bereid. Binnenin vind je een smeuïge ragout, bereid in een afsmakende bouillon, gerold in een krokant jasje […]

Inspiratie om te koken met seitan van bertyn

Biologische seitan van Bertyn is gemakkelijk te verwerken in vegetarische gerechten. In klassieke gerechten kan je seitan gebruiken als vleesvervanger. Een vleesvervanger zonder cholesterol, met meer eiwitten dan vlees of vis en met weinig vet. Ideaal op je veggiedag. Op deze Bertyn- website vind je een heleboel recepten voor seitan.

bekijk onze recepten

Seitan recept suggesties

vegetarische wraps met falafels

Vegetarische wraps met falafel

Recept geschikt voor: 4 personen | Moeilijkheid: Makkelijk | Voorbereidingstijd: 10 minuten | Bereidingstijd: 10 minuten | Totale bereiding: 20 minuten |Type: Hoofdgerecht, Lunch, Wrap

Bekijk recept
Vegetarisch stoofvlees recept voor Vlaamse stoverij

Vegetarisch stoofvlees recept voor Vlaamse stoverij

Recept geschikt voor: 4 personen | Moeilijkheid: Makkelijk | Voorbereidingstijd: 20 minuten | Wachttijd: 20 minuten | Totale bereiding: 40 minuten |Type: Hoofdgerecht, Stoverij

Bekijk recept
Vegetarische spring rolls met seitan van bertyn voor een gezonde maaltijd

Zomerse springrolls met seitan, komkommer en zwart sesamzaad

Recept geschikt voor: 4 personen | Moeilijkheid: Gemiddeld | Voorbereidingstijd: 10 minuten | Bereidingstijd: 10 minuten | Totale bereiding: 20 minuten |Type: Lunch, Snack, Tapa & hapje, Voorgerecht, Tapa & hapje, Vleesvervanger

Bekijk recept

Video's

De mogelijkheden met de Instant Protein Veganmix – 3x 90 gram Seitanburger van Bertyn zijn (bijna) eindeloos! Bekijk alle video's van onze recepten met deze proteine mix en laat je inspireren om vegetarische (of veganistische) eiwitrijke gerechten te maken voor jou en heel het gezin!

Bekijk alle video's

Schrijf je in op onze nieuwsbrief!

Zo ben je als eerst op de hoogte van onze promoties, nieuwe producten en bio tips.

De gegevens die je hier achterlaat worden door ons enkel gebruikt om je per mail, in de vorm van een nieuwsbrief, op de hoogte te houden van de ontwikkelingen binnen Bertyn en onze lopende acties. Bertyn vindt jouw privacy en veiligheid belangrijk. Voor onze volledige privacy policy verwijzen we je graag naar ons privacy beleid. We gebruiken Mailchimp als ons marketingplatform. Door hierboven op de ja, ik wens de nieuwsbrieven van Bertyn te ontvangen button te klikken ga je akkoord met de verwerking van je gegevens via Mailchimp. Lees hier meer over de privacypraktijken van Mailchimp.

Wat fans over bertyn zeggen

Fan: Eet het beter

Annemieke

Blogger van de Familie Eet het beter

“De Familie Eet het beter heeft de verschillende smaken uitgebreid getest. Warm, koud, gebakken en zelfs op de barbecue. De structuur en het mondgevoel zijn prima, vergelijkbaar met vlees. Als echte vleeseters is dat het eerste waarop we hebben gelet. Ook de looks van de Seitan is goed. De smaak verschilt per soort –gelukkig maar! Mijn favoriet: de Gula Java Chili Tops en dan gebakken, afgekoeld en door de salade”